تبلیغات
یاران زمین - تنداب/آبشار

www.geoevents.net

تنداب/آبشار

نویسنده :سحر میرمرادی
تاریخ:چهارشنبه 17 بهمن 1386-12:02 ب.ظ

تنداب

 

اغلب در نواحی كوهستانی،حتی در قسمت میانی و سفلای رود،منطقه هایی دیده می شود كه در آنجا جریان آب كه قبلا آرام بوده،آرامش خود را از دست می دهد و همراه با صدایی عبور می كند.در این منطقه ها صخره هایی در بستر رود ظاهر گردیده است كه فقط هنگام طغیان رود به زیر آب می رود.گاهی این صخره ها  كم یا بیش صیقلی و به وسیله آب  خورده شده اند.به این منطقه ها تنداب گفته می شود كه مانع بزرگی را برای كشتیرانی تشكیل می دهند.از بعضی تنداب ها جز هنگام طغیان رودخانه نمی توان عبور كرد و بر روی عده ای از آنها هر سال كشتی های كوچك و سرنشینان آنها تلف می شوند و عبور از بعضی دیگر،حتی هنگام طغیان نیز امكان پذیر نیست.تندابها در محلهایی از بستر رود تشكیل می شوند كه بین سنگهای كف بستر رودخانه،سنگهای سخت تری قرار گرفته باشد.این سنگهای سخت تر كمتر در معرض فرسایش قرار می گیرند.

تنداب

 

اغلب در نواحی كوهستانی،حتی در قسمت میانی و سفلای رود،منطقه هایی دیده می شود كه در آنجا جریان آب كه قبلا آرام بوده،آرامش خود را از دست می دهد و همراه با صدایی عبور می كند.در این منطقه ها صخره هایی در بستر رود ظاهر گردیده است كه فقط هنگام طغیان رود به زیر آب می رود.گاهی این صخره ها  كم یا بیش صیقلی و به وسیله آب  خورده شده اند.به این منطقه ها تنداب گفته می شود كه مانع بزرگی را برای كشتیرانی تشكیل می دهند.از بعضی تنداب ها جز هنگام طغیان رودخانه نمی توان عبور كرد و بر روی عده ای از آنها هر سال كشتی های كوچك و سرنشینان آنها تلف می شوند و عبور از بعضی دیگر،حتی هنگام طغیان نیز امكان پذیر نیست.تندابها در محلهایی از بستر رود تشكیل می شوند كه بین سنگهای كف بستر رودخانه،سنگهای سخت تری قرار گرفته باشد.این سنگهای سخت تر كمتر در معرض فرسایش قرار می گیرند.

آب كه قبل از رسیدن به محل تنداب،آرام است،در تندابها سرعت و بهم خوردگی پیدا می كند و تشكیل گرداب می دهد و ضمن دور زدن سنگها و یا گذشتن از روی آنها به قسمی كف آلود می شود كه به نظر می رسد آب به جوش آمده است.آب پس از گذشتن از تنداب،مجدادا آرام می گردد.سرعت تندابها نشانه آن است كه شیب بستر رود یك مرتبه زیاد گردیده است و این در محلی است كه سنگهای خیلی سخت،نظم منحنی تعادلی را برهم زده و در آن تولید شكستگی كرده اند.در بالاتر و پایینتر از تنداب،رودخانه در منطقه فرسایش جانبی و یا حتی در منطقه ته نشین كردن  جریان دارد،در صورتی كه در حدود تنداب ،تكامل  بستر رود بر اثر سختی طبقات سنگ،از عرض متوقف می شود و رودخانه باز به حفر بستر خود در عمق می پردازد.

تندابها در رودخانه هایی كه در دشتها جریان دارند،بسیار نادرند.مثلا تندابهای رودخانه دنیپر در نزدیكی دهكده كیچكاس بر اثر برآمدگی سنگ خارا بوجود آمده است و مانع بزرگی برای كشتیرانی ایجاد كرده است.سد عظیم مركز برق آبی دنیپر كه بر روی این محل ایجاد گشته،سطح آب را بالا آورده و سنگها و صخره ها را ناپدید ساخته است.قسمتی از این سنگها در قسمت پایین مركز برق مزبور باقی است و كشتیها برای اجتناب از برخورد با آنها  از كانالی با سیستم سدهای دریچه دار عبور می كنند.خراب كردن تندابها به وسیله منفجر كردن آنها اغلب خیلی سهل و آسان می باشد.

 

آبشار

 

 آبشار در مسیر رودخانه های بزرگ و كوچك پدیده ای بس مهم و شایان توجه است.علت پیدایش آبشار نیز برونزد سنگهای سخت به شكل پله ای كم یا بیش بلند،در یستر رودخانه است كه از آنجا آب ریزش می كند.آبشار در مسیر بسیاری از سیلابها و رودخانه های كوهستانی،بویژه در آلتایی،قفقازو سوئیس زیاد و در مسیر رودخانه های بزرگ كمتر است.مهمترین آبشار كره زمین آبشار نیاگارا در آمریكای شمالی و آبشار ویكتوریا در مسیررودخانه زامبز در افریقای جنوبی است.آبشار كیواچ در كارلی واقع در روسیه،از چندین پله تشكیل شده و ایماترا در فنلاند بطور كلی چیزی جز یك تنداب بسیار پر شیب نمی باشد.

آب در تندابها ،در زیر آبشارها و معمولا د رمحلهایی كه جریان آب سریع است،گودال هایی حفر می كند كه آنها را دیگ غول می نامند.جریان آب به صخره های سختی  كه بطور منفرد و مجزا در ته بستر رود قرار دارند،حركت دورانی می دهند و این امر موجب می شود كه كم كم این سنگهای سخت،سنگهای سست بستر رودخانه را بسایند و حفره ای كه بویژه  در عمق به تدریج بزرگتر می شود  بوجود آورند.این حفره ها شكل دیگی  را پیدا می كنند كه دارای دیواره ای قائم بوده  و ته آن مقعر است.در ضمن،خود این صخره سخت نیز كمی ساییدگی پیدا می كند.هر اندازه كه سختی صخره از سختی سنگهای بستر رودخانه زیادترباشد،دیگ غول سریعتر تشكیل میشود.این گودال ها گاهی گروه هایی از گودال را تشكیل می دهند.

هرگاه این گروه های گودال در ساحل رودخانه،در بالاتر از سطح حداكثر طغیان آب یافته شوند،علامت این است كه بر عمق بستر رودخانه به تازگی افزوده شده است.

 

           منبع:زمین شناسی(اوبروچف)

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
مریم
دوشنبه 9 دی 1387 10:59 ق.ظ
همه مطلب ها مفید وآموزنده وجالب
بودند
خیلی عالی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo