تبلیغات
یاران زمین - کوهزایی

www.geoevents.net

کوهزایی

تاریخ:چهارشنبه 17 بهمن 1386-05:02 ق.ظ

واژه ی کوهزایی، اولین بار توسط زمین شناس امریکایی ج.ک.گیلبرت درسال 198۰ میلادی برای توصیف فرایند کوهسازی پیشنهاد شد. رشته کوههایی که مورد توجه گیلبرت بود، کوههای معروفی چون راکی و آلپ بودند که اغلب با واژه
کمربند کوههای چین خورده معرفی میشوند، چراکه انها از سنگهای چین خورده ای
تشکیل شده اند که از فشردگی شدید پوسته به وجود آمده اند. سیستم دیگری از کوهها وجود دارند که دران زمان کسی آنها را نمی شناخت، چرا که آنها ظاهراً در معرض دید قرار ندارند، مانند رشته کوههای میان اقیانوسی که به صورت شبکه ای به طول 60000 کیلومتر در سرتاسر کف اقیانوسها گسترش دارند. اگر چه آنها عیناً شبیه کوه های کمربند های چین خورده دنیا هستند،  اما واژه کوهزایی بدانها اطلاق نمی شود، چون در اثر فرایند های کاملاً متفاوت از آن فرایند ها که رشته کوههایی چون راکی وآلپ را پدید آوردند، به وجود آمده اند.

کشف تدریجی قلمرو سلسله کوههای کف اقیانوسی، نقش بسیار مهمی در  شناخت فرایند های موثر در کوهزایی ایفا کرده است با ادامه تجسس در  کف اقیانوس ها برای اولین بار تصویر کلی از ارتفاعات سطح زمین فراهم  گردید. امروزه ما      

 می دانیم که علاوه بر دو نوع کوهزایی ذکر شده چندین نوع  ساختار خطی ( نواری ) نسبتا باریک دیگر از کف اقیانوس ها از ژرفا تا قاره های بر پا وجود  دارد.

واژه ی کوهزایی، اولین بار توسط زمین شناس امریکایی ج.ک.گیلبرت درسال 1980 میلادی  برای توصیف فرایند کوهسازی پیشنهاد شد. رشته کوههایی که مورد توجه گیلبرت بود، کوههای معروفی چون راکی و آلپ بودند که اغلب با واژه
کمربند کوههای چین خورده معرفی میشوند، چراکه انها از سنگهای چین خورده ای
تشکیل شده اند که از فشردگی شدید پوسته به وجود آمده اند. سیستم دیگری از کوهها وجود دارند که دران زمان کسی آنها را نمی شناخت، چرا که آنها ظاهراً در معرض دید قرار ندارند، مانند رشته کوههای میان اقیانوسی که به صورت شبکه ای به طول 60000 کیلومتر در سرتاسر کف اقیانوسها گسترش دارند. اگر چه آنها عیناً شبیه کوه های کمربند های چین خورده دنیا هستند،  اما واژه کوهزایی بدانها اطلاق نمی شود، چون در اثر فرایند های کاملاً متفاوت از آن فرایند ها که رشته کوههایی چون راکی وآلپ را پدید آوردند، به وجود آمده اند.

کشف تدریجی قلمرو سلسله کوههای کف اقیانوسی، نقش بسیار مهمی در شناخت فرایند های موثر در کوهزایی ایفا کرده است با ادامه تجسس در کف اقیانوس ها برای اولین بار تصویر کلی از ارتفاعات سطح زمین فراهم گردید. امروزه ما می دانیم که علاوه بر دو نوع کوهزایی ذکر شده چندین نوع ساختار خطی ( نواری )، نسبتا باریک دیگر از کف اقیانوس ها از ژرفا تا قاره های بر پا وجود  دارد.

به طور کلی شش نوع ساختار وجود دارد که از اهمیت ویژهای برخوردارند: رشته های میان اقیانوس  (  Oceanic median Ridge) دره های ریفتی، شیب قاره ( مرز بین قاره  و  اقیانوس )،  شیارهای  اقیانوسی  (  Oceanic Trench  جزایر کمانی و کمربندهای چین خورده یاسلسله کوه ها. همه این ساختارها از جابه جایی پلیت های پوسته زمین با سرعت چند سانتی متر در سال منشأ می گیرند.  حضور این ساختار ها نشان می دهد که زمین سیاره ای است که بخش های ژرف تر آن به گونه ای حرکت می کند که می توانند لیتوسفر بیرونی را شکسته و به شکل قطعاتی حمل کنند.

سلسله کوه های چین خورده، جزایر کمانی وشیارهای اقیانوسی در محل هایی پدید
 می آید که پلیت ها به هم نزدیک می شوند. برعکس، رشته های میان اقیانوسی ودره های ریفتی، مشخص نواحی کششی یا جاهایی هستند که بلوک های پوسته از یکدیگردور می شوند. شیب های قاره ای پیرامون اقیانوس های جوان ( اطلس، هند، منجمد شمالی و اقیانوس های جنوبی ) از شکستگی قاره های بزرگ و پیشین و جداشدن قطعات شکسته از یکدیگر در مزوزوییک ترشیاری پدید آمده اند. مانند آفریقا و آمریکای جنوبی، از این رو آنها عوارض کششی هستتند.

طول عمرساختارها در پوسته های قاره ای واقیانوسی متفاوت است. پوسته قاره ای شامل سنگ ها و ساختارهایی با قدمت 3500 میلیون سال است، حال آنکه پوسته اقیانوسی سریع تر ساخته شده و محو می شود وسنگ های آن سن بیش از 150 تا 200 میلیون سال ندارند. به دلیل عمرطولانی پوسته قاره ای وبه د لیل ماهیت مشخص ساختارهایی که از فشردگی کمر بندی از پوسته قاره ای پدید می آیند، نمو نه های زیادی از سلسله کوه های غیر فعال ( بی جنبش ) شناخته شده است که تاریخ بعضی از انها به پر کامبرین بر می گردد.

1- سلسله کوه های فعال

کوه های فعال یعنی آنهایی که در حال حاضر نیز جنبش هایی داشته و مثلاً وقوع زمین لرزه ها درآنها امکان پذیر بوده واغلب در کمر بندهای آلپ و در اقیانوس کبیر جای دارند. موقعیت و ساختار این کوه ها نشان می دهد که کوه زایی آنها در محل هایی رخ داده که یک بلوک از پوسته قاره ای با یک پلیت پوسته ای دیگر برخورد داشته است.

کوه های هیمالیا مثالی از اثر برخورد دو پلیت قاره ای است، اما در حال حاضر اغلب سلسله کوه های فعال بر روی پلیت های قاره ای در محل برخورد پوسته اقیانوسی قرار دارند.

لرزه شناس معروف، بنیوف (   Benioff ) ثابت کرد که کانون زمین لرزه هایی که در یک ناحیه فعال لرزه ای در نزدیکی لبه اقیانوس رخ می دهند، در منطقه ای که تا ژرفای چند صد کیلومتر به زیر قاره مجاور کشیده شده است، قرار گرفته اند. چنین وضعی در پیرامون بخش اعظم اقیانوس کبیرتوسعه دارد، جایی که منطقه لرزه ای مشخص همگرایی ( به هم نزدیک شدن ) پلیت های پوسته اقیانوس کبیربا پلیت های آمریکا، آسیا و استرالیا تا فاصله زیادی به زیر قاره هاکشیده شده است.

می دانیم که در مقیاس جهانی، سرعتی که یک پوسته ساخته و یا محو می شود کاملاً با یکدیگر مساوی است، اما این مساله برای یک پلیت واحد صحت ندارد. جایی که دو پلیت به همدیگر می رسند، ویکی از پو سته اقیانوسی و دیگری از پوسته قاره ای است، با فرورانش پوسته اقیانوسی به زیر سنگ های قاره ای و رسیدن آن به گوشته و ذوب نهایی آن، بخش زیادی از پوسته اقیانوسی از بین می رود. با زایش پوسته جدید در امتداد رشته میان اقیانوسی، پلیت ها دو طرف مقابل حرکت می کنند. پلیتی که پیشانی آن از مواد قاره ای است، به تدریج قطرش افزایش می یابد، چرا که هر جا پوسته اقیانوس درامتداد رشته میان اقیانوسی زاییده  می شود، پوسته جدیدی افزوده خواهد شد، اما از بین رفتن پوسته قاره ای در پیشانی آن کم یا هیچ است. این رشد در جایی دیگر با کاهش پلیت دیگر جبران می شود. کاهش ها جایی پدید می آیند که پو سته اقیانوسی در پیشانی یک پلیت با سر عتی بیش از زایش پوسته در رشته میان اقیانوسی از بین می رود. نتیجه این رابطه ساده،که از تفاوت در چگالی پوسته قاره ای و اقیانوسی ناشی می شود، این است که محل منا طقی که این پلیت ها در آنجا به سوی هم می گرایند، دائماً نسبت به مناطقی که در آنجا پوسته ساخته می شود، تغییر می نمایند. به بیانی دیگر، قاره ها با  جابجایی در  نزدیکی پیشانی خود،  مناطق  فشاری  (  که در امتدا آنها  سلسله کوه ها پدید می آیند )، به وجود می آورند. بدین ترتیب کمر بند های کوهزایی دائماً در حرکتند و نسبت به ریف ها تغییر محل    می دهند.

از آنجایی که جزئیات این گونه جابجایی کمربند های فعال هنوز به خوبی شناخته نشده است، به آسانی می توان دریافت که پیش از تقسیم شدن قاره گندوانا و اورازیا، اقیانوس کبیر در مزوزوئیک به همراه شاخه ای از آن اقیانوس مانند دریای تتیس که بین جنوب آسیا و گندوانا گسترش داشته، بزرگتر از اقیانوس کبیر امروزی بوده است. کمر بند های آلپ و پیرامون اقیانوس کبیر در طول بخش های حاشیه ای اقیانوس کبیر و تتیس ( که در حال کوچک شدن بود ند ) جابجا شده اند. بنا بر این، هنگامی که ماجابجایی های افقی را در جریان کوهزایی در نظر می گیریم و بلوکهای پوسته زمین واقع در کمر بند های فعال به سوی هم می گرایند، مکان کمربند فعال ممکن است با ادامه جابجایی تغییر یابد.

ساختار زمین شناسی یک سلسله جبال ممکن است با پهنه های اطراف از چند جهت اخطلاف داشته باشد. با مطالعه چنین نمود های مشخصی، به سرگذشت زمین شناسی یک ناحیه کوهزایی و به مراحلی که طی آن یک سلسله جبال پدید می آید، پی برد. آگاهی های بدست آمده از برسی ساختار درونی سلسله کوه های جوان نیز می تواند هنگام برسی کمربند های کوهزایی قدیمی، که فرسایش، بسیاری از ارتفاعات آنها را از بین  برده  است، مورد  استفاده  قرار گیرد.  مشکل بتوان  قانونی عمومی  درباره   ساختار  کوه ها   وضع  کرد. یک کمربند  کوهزایی می تواند توسط مشخصه های زیر تشخیس داده شود.

منبع : مجله دانشمند



نوع مطلب : سنگ کـــــــــره 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo