تبلیغات
یاران زمین - جو زمین

www.geoevents.net

جو زمین

تاریخ:سه شنبه 23 بهمن 1386-09:02 ق.ظ

بی گمان زمین در میان سیارات منظومه شمسی تنها سیاره ای است كه امكانات حیات در آن فراهم شده و از نظر شرایط جوی برای زیست موجودی همانند انسان منحصر به فرد است.

پیرامون كره زمین را اقیانوسی از هوا به نام جو زمین احاطه كرده و موجودات زمین در ته این اقیانوس به سر می برد. ازت در میان گازهای متشكله جو زمین با نسبتی معادل 08/78 درصد در درجه اول واقع شده و بعد از آن  اكسیژن با رقم 95/20 درصد در مقام دوم قرار دارد. آرگن بعد از ازت و اكسیژن با 93/0 درصد سومین گاز متشكله جو زمین به شمار می رود و گازهای دیگری چون دی اكسید كربن، نئون، هلیوم و ئیدروژن نیز با نسبت هایی بسیار جزئی در ردیف های آخر قرار دارند.

« در روزهایی كه زمین نخستین گام های حیات خویش را می پیمود، احتمالا" جوی آكنده از گاز ئیدروژن همراه با گازهای دیگری مانند: دی اكسید كربن و اكسیژن كه تا فضای خورشید گسترده می شد، آن را دربر گرفته بود.»

شاید حدود 2000 میلیون سال پیش، زمانی كه كره خاكی ما مراحل نخستین حیات خویش را طی می كرد، گاز دی اكسید كربن با مكانیسمی چون عمل فروغ آمائی ( فتوسنتز) گیاهان به گاز اكسیژن تبدیل گردید و با گذشت زمان در ردیف های آخر جای گرفت.

بی گمان زمین در میان سیارات منظومه شمسی تنها سیاره ای است كه امكانات حیات در آن فراهم شده و از نظر شرایط جوی برای زیست موجودی همانند انسان منحصر به فرد است.

پیرامون كره زمین را اقیانوسی از هوا به نام جو زمین احاطه كرده و موجودات زمین در ته این اقیانوس به سر می برد. ازت در میان گازهای متشكله جو زمین با نسبتی معادل 08/78 درصد در درجه اول واقع شده و بعد از آن  اكسیژن با رقم 95/20 درصد در مقام دوم قرار دارد. آرگن بعد از ازت و اكسیژن با 93/0 درصد سومین گاز متشكله جو زمین به شمار می رود و گازهای دیگری چون دی اكسید كربن، نئون، هلیوم و ئیدروژن نیز با نسبت هایی بسیار جزئی در ردیف های آخر قرار دارند.

« در روزهایی كه زمین نخستین گام های حیات خویش را می پیمود، احتمالا" جوی آكنده از گاز ئیدروژن همراه با گازهای دیگری مانند: دی اكسید كربن و اكسیژن كه تا فضای خورشید گسترده می شد، آن را دربر گرفته بود.»

شاید حدود 2000 میلیون سال پیش، زمانی كه كره خاكی ما مراحل نخستین حیات خویش را طی می كرد، گاز دی اكسید كربن با مكانیسمی چون عمل فروغ آمائی ( فتوسنتز) گیاهان به گاز اكسیژن تبدیل گردید و با گذشت زمان در ردیف های آخر جای گرفت.

جو كنونی زمین از لایه های چندی تشكیل یافته كه پایین ترین آنها گشت اسپهر یا تروپوسفر نام دارد. این لایه كه در تماس با سطح زمین است با ضخامتی حدود 12كیلومتر كلیه ابرها و هوای مطلوب حیات را در خود جای داده و از میزان دمای آن به نسبت عكس افزایش ارتفاع كاسته می شود، بدین معنی كه هرچه بر ارتفاع افزوده شود، میزان دمای آن كاهش می یابد و این همان چیزی است كه هر كوهنورد و یاهوانوردی آن را به خوبی احساس می كند.

گشت اسپهر به وسیله گشتمرز یا تروپوپوز كه در ارتفاع حدود 12 كیلومتری سطح زمین قرار دارد به پایان می رسد و لایه دوم به نام پوش اسپهر یا استراتوسفر كه تا ارتفاع 80 كیلومتری گسترده شده آغاز می گردد.

یكی از ویژگی های پوش اسپهر این است كه دما كمابیش در آن ثابت است و علاوه برآن قشر نازكی از گونه خاصی از اكسیژن به نام ازون با فرمول O3  در آن وجود دارد كه نقش سپر محافظ زمین را درمقابل تشعشعات كیهانی موج كوتاه مانند اشعه فرابنفش كه از خورشید ساطع می شود برعهده دارد. ثابت گردیده كه بدون قشر ازون، حیات زمین از سوی تشعشعات خطرناك كیهانی در معرض تهدید و حتی نابودی قرار می گرفت و هیچگاه به مرحله تكامل یافته امروزی نمی رسید.

پوسته بالایی لایه پوش اسپهر به نام پوشمرز یا استراتوپوز موسوم است كه برفراز آن سومین لایه جو یعنی یون اسپهر یا یونوسفر قرار دارد. در این لایه اشعه فرابنفش و اشعه ایكس كه از خورشید ساطع می گردند، یونیزه شده و به اتم ها و مولكول های باردار تبدیل می گردند. « از ویژگی های دیگر لایه یون اسپهر این است كه امواج رادیوئی را امكان پذیر می سازد.»

و بالاخره آخرین لایه برون اسپهر یا اكزوسفر نام دارد كه بسیار رقیق است و مرز مشخص و معینی ندارد و حتی تا اعماق فضای میان سیارات نیز گسترش یافته است.

« به بخشی از یون اسپهر دما اسپهر یا ترموسفر گفته می شود.» علت آن این است كه قسمت مزبور از دمای بسیار زیادی برخوردار است. اما دمای این لایه به معنی دمای معمولی یعنی آن چیزی كه از حرارت متصور است نیست، بلكه دمای این قسمت بنا بر میزان سرعتی كه اتم ها و مولكول ها در گردش به اطراف دارند بیان می شود. بدین ترتیب كه سرعت بیشتر بیانگر دمای زیادتر است و چون در دما اسپهر حركت اتم ها و مولكول ها بسیار سریع است، به همین مناسبت دما نیز بسیار زیاد خواهد بود. در میان ذرات این لایه اتم ها و مولكول هایی نیز یافت می شوند كه مقدار واقعی دمای آنها غیر قابل تشخیص است و شباهت فراوانی به جرقه های حاصل از برهم زدن آتش و یا آتش بازی دارند.

« سپیده های جوی یا فروزه های قطبی در لایه های بالایی جو زمین تشكیل می گردند.»

ذرات باد خورشیدی كه وارد جو زمین می شوند، پس از ورود به كمربندهای وان آلن  پربار گردیده و همانند آبی كه از آبشار می ریزد به طرف قطب های مغناطیس زمین سرازیر می گردند و پدیده زیبا و دلفریبی به نام فروزه های قطبی یا سپیده های جوی ایجاد می كنند. هنگامی كه خورشید بر شدت فعالیت های خود می افزاید، فروزه های قطبی زیادتر و درخشان تر از حالت عادی می گردند. معمولا" فراوانی و درخشندگی فوق العاده فروزه های قطبی، هماهنگ با شدت یافتن فعالیت های خورشیدی تقریبا" هر 11 سال یكبار اتفاق می افتد.

« شهاب ها سنگ های آسمانی كوچكی هستند كه وقتی وارد لایه های فوقانی جو می گردند براثر اصطكاك با ذرات هوا داغ شده و تقریبا" در ارتفاع 190 كیلومتری یا بالاتر سوخته و خاكستر می گردند

جو زمین در مقابل سنگ های بزرگتری كه از فضای خارج وارد اتمسفر می شوند، گاه تاثیر چندانی ندارد. این سنگ ها كه شهاب سنگ نام دارند با وجود گداختگی بسیار از درون جو زمین گذشته و با برخورد به سطح زمین تولید حفره هایی به نام گودهای شهابی می كنند كه گود وینسلوی آریزونا در آمریكا را با دهانه ای به قطر 1251 متر و ژرفای 174 متر می توان یكی از مهمترین آنها به شمار آورد. اما شهاب سنگ هایی از این گونه به ندرت دیده می شوند و سقوط هایی كه به مرگ انسان منتهی شود، تا كنون در جایی ثبت نگردیده است.

 

 

 

                                                   مؤلف: پاتریك مور- پیتركترمول

                                                           ترجمه: مهندس عباس جعفری

                                                                         منبع: سرگذشت زمین 



نوع مطلب : هوا کــــــــــره 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.




Admin Logo
themebox Logo